මාළු යාළු – නිදියෙනවාලු

මත්ස්‍යයෝ ජීවත්වෙන්නේ තනිකරම ජලයෙහියි. ගොඩ බිම සත්වයින් සංඛ්‍යාව බොහොමයි. සත්තු සුළු සංඛ්‍යාවක් දිය ගොඩ දෙකෙහිම වාසයකරනවා. උභයජීවීන් කියලානේ කියන්නේ. දිය ගොඩ කොතැන වාසය කලත් සත්තු අතරේ යම් සමාන කම් දැකිය හැකියි. හැමෝම ඉපදී හැදී වැඩෙනවා. අශ්වාස ප්‍රාස්වාස, ආහාරපාන ගැනීම, එහාමෙහා යාම, බෝවීම පොදු කාරණා. ඒත් මාළු දියේ වාසය කරන නිසා අපට හිතෙන්නේ ඔවුන්ගේ සමහරක් චර්යා […]

Read More

ග්‍රන්ථ සාර සංග්‍රහය: මොළය – ඔබ ගැන කතන්දරය

The Sixth Extinction: An unnatural History by Elizabeth Kolbert හයවැනි නෂ්ටප්‍රාප්තිය – අස්වාභාවික ඉතිහාසයක් එලිසබත් කොල්බර්ට් “අතිශය ඛේදජනක ජීවවිද්‍යාත්මක අභියෝගයක් පිළිබඳ සිත් කාවදින පරිදර්ශනයක් එලිසබෙත් කෝල්බෙර්ට් ගේ The Sixth Extinction කතාන්දරයෙන් ඉදිරිපත් කෙරේ. වාර්තාකරනය සුවිශේෂීයි, සන්දර්භගතකිරීම ආදර්ශවත්. සමාජ වගකීමකින් යුතු සමකාලීන අමෙරිකානු ලේඛකයන් අතරේ ඇය ප්‍රමුඛස්ථානයක වැජඹෙන්නේ මන්දැයි පැහැදිලිය” මේ, ඇය සහ ඇගේ කෘතිය අගයමින් […]

Read More

සාගර පතුලේ සැබවින්ම ජීවත් වන්නෝ 2 ?

19 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේදී එඩ්වඩ් ෆෝබ්ස් සිය azoic (අසොයික්/ අජීවී) සාගරික උපකල්පනය වර්ධනය කළේය. ගැඹුරු සාගර පතුළේ කිසිදු ජීවයක් නොපවතින බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. සාගරයේ ගැඹුර වැඩිවීමත් සමඟ ශාක හා සත්ව ජීවීන් අඩුවීමේ ප්‍රවණතාවක් දුටු ඔහු උපකල්පනය කළේ සාගර පතුලට සමීපව ජීවය පැවතීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වනු ඇති බවයි. Azoic (අසොයික්/ අජීවී) න්‍යාය වසර 25 […]

Read More

සංජානනය: ඔබගේ සංවේදනයන්ගේ සංජානනය

ඇස් දෙක වහගන්න. දැන් අත් දෙක ඉදිරියට දිගු කරන්න. ඊළඟට ඇඟිලි සොලවන්න පටන් ගන්න. හොඳයි ඔබට දැන් කියන්න පුළුවන්ද ඔබේ අත් කොහේද තියෙන්නේ කියාලා? ඇඟිලි සෙලවෙන බව ඔබට හරි හැටි කියන්න පුළුවන් කියලා හිතනවද? දැන් ඔන්න ඊළඟට තනි කකුලෙන් හිටගෙන ඔය කිව් කාරණා සියල්ල ඉටු කරන්න. මොකද බිම වැටුණාද? එතකොට වේදනාවක් එහෙම දැනෙන්න ඇතිනේ? ඇත්තටම […]

Read More

DNA බුදිමින් මුහුදු පතුලේ සැඟව සිටින ජීවීන්

අනුජීවීන් හෙවත් ක්ෂුද්‍ර ජීවී විශේෂ කිහිපයකට නම් DNA යනු ප්‍රවේණි තොරතුරු ගබඩාවකට වැඩි යමකි — ඔවුන්ගේ ආහරයමත් එයයි. සාගර පතුලේ මඩ අතරේ ජීවත්වන ඇතැම් බැක්ටිරියා වර්ග සිය පැවැත්ම රැක ගනු ලබන්නේ කුණුකසළ අතරේ රැඳීතිබෙන DNA ආහාරයට ගනිමින් බව අළුත් පර්යේෂණයකින් පෙනී යයි. තව දුරටත් සෛල තුළ හිරවී නොමැති පැරණි DNA අණු එවැනි මුහුදු මඩ අතරේ […]

Read More

විද්‍යා, තාක්ෂණ ඉංජිනේරු සහ ගණිත අධ්‍යාපනය යනු කුමක්ද?

අද ලෝකය තුළ විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය සීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වුවත්, විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික අභිවෘධියට විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ සංවර්ධනය අවශ්‍යවේ. විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ දියුණුව ජනතාවට යහපත් ජීවන තත්ත්වයක් අත්පත් කර දීමටත් එමෙන්ම සාංස්කෘතික සංවර්ධනයටත් මගපාදයි. මේ අනුව කාර්මික වශයෙන් සංවර්ධිත රටවල් විද්‍යා අධ්‍යාපනයට ලබාදිය යුතු පරිදි වැදගත්කමක් ආරෝපණය කර ඇති නමුත් ඇතැම් කාර්මික නොවන රටවල් මෙහිදී අසාර්ථකත්වයක් පෙන්නුම් කරයි. […]

Read More

සියල්ලෙහි සුලමුල 29 : අපි සතුන්ව හීලෑ කළේ කොහොමද? II කොටස

ප්‍රකට විද්‍යාඥ ස්ටීවන් හෝකින්ග් ලියූ කරුණු සාර සංග්‍රහයක් කොට 2016 දී පළ කළ ‘සියල්ලෙහි ම(පාහේ) සම්භවය’ (The Origin of (Almost) Every Thing) නමැති අළුත් ම කෘතිය ඇසුරෙන් ලිපි මාලවක් තතු මේ වසරේ සිට ගෙන එනු ලැබේ. සියලු දේවලම සූල මුල, වගතුග දැනගැනීමේ කුතුහලයක්, නොතිත් ආශාවක් අප සැම තුළ සහජයෙන්ම ඇත. බොහෝ විට එය සංසිඳවීමී හැකියාව […]

Read More

සියල්ලෙහි සුලමුල 29 : අපි සතුන්ව හීලෑ කළේ කොහොමද?

ප්‍රකට විද්‍යාඥ ස්ටීවන් හෝකින්ග් ලියූ කරුණු සාර සංග්‍රහයක් කොට 2016 දී පළ කළ ‘සියල්ලෙහි ම(පාහේ) සම්භවය’ (The Origin of (Almost) Every Thing) නමැති අළුත් ම කෘතිය ඇසුරෙන් ලිපි මාලවක් තතු මේ වසරේ සිට ගෙන එනු ලැබේ. සියලු දේවලම සූල මුල, වගතුග දැනගැනීමේ කුතුහලයක්, නොතිත් ආශාවක් අප සැම තුළ සහජයෙන්ම ඇත. බොහෝ විට එය සංසිඳවීමී හැකියාව […]

Read More

අභ්‍යවකාශයේ උපදින දරුවෝ

අභ්‍යවකාශ ගත කළ සලමන්දරාවන්, මත්ස්‍යයින් සහ මීයන් ඇතුළු විවිධ ගර්භනී සතුන් පිළිබඳව විද්‍යාඥයින් විසින් අධ්‍යයනය කර ඇති නමුත් ගැබිණි මව්වරු අභ්‍යවකාශයට යවා නැත. කාන්තාවන් 60 කට වැඩි පිරිසක් අභ්‍යවකාශයට ගොස් ඇතත්, සංචාරය අතරතුර කිසිවෙකු ගැබ්ගෙනද නැත. එහෙත් අනාගත අභ්‍යවකාශ ජනපද සහ අඟහරු ග්‍රහයා මත ඇති නගර ගැන කතා කිරීමත් සමඟ, යම් දවසක පෘථිවියෙන් ඔබ්බට අභ්‍යවකාශයේ […]

Read More

ග්‍රන්ථ සාර සංග්‍රහය: මොළය – ඔබ ගැන කතන්දරය

The Brain – The Story about You by Dr. David Eagleman මොළය – ඔබ ගැන කතන්දරය ආචාර්ය ඩේවිඩ් ඊගල්මන් ස්නායු වේදය පිළිබඳ ප්‍රකට​ට විශේෂඥයෙකු වන ආචාර්ය ඩේවිඩ් ඊගල්මන් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ස්ටැන්ෆෝඩ් විශ්ව විද්‍යාලය​යේ සේවයේ නියුතු විද්‍යාඥයෙක්. මේ පොත ද ඇතුළුව ඔහු විසින් ලියූ Sum, Incognito, සහ The Runaway Species වැනි පොත් වැඩියෙන් විකි​ණෙන පොත් […]

Read More